Egzoz Emisyon

EGZOZ EMİSYON NEDİR?

Yakıtlar temel olarak hidrojen ( H ) ve karbonlardan ( C )oluşmaktadır. Yanma; yakıtın havadaki oksijen ile birleşmesidir. Motorda yanma sonucu ortaya çıkan kirleticiler aşağıdaki ana başlıklar altında sıralanabilir;

  • Yanmamış hidrokarbonlar ( HC )- Bir başka deyişle yanmamış yakıt
  • Karbon monoksit ( CO )
  • Karbon dioksit ( CO2 )
  • Azot oksit ( NOx )
  • Kükürt dioksit ( SO2 )
  • Fosfor
  • İs, Parçacık
  • Kurşun ve diğer mineraller

Kirletici gazların insan sağlığına etkileri şöyle sıralayabiliriz;

Karbon monoksit ( CO ) : Renksiz,kokusuz ve tatsız bir gaz olan CO zehirlenmelere ve ölümlere sebebiyet verebilmektedir. Bu gazın kandaki oksijeni taşıma görevine sahip olan hemoglabine bağlanma yeteneği oksijene göre 200 kat daha fazladır. Rölanti ve yavaş seyir halinde araçlarda zengin karışımdan dolayı karbon monoksit ( CO ) emisyonu artar.

Yanmamış Hidrokarbonlar ( HC ) : yakıtın, silindirde bir çok etkenden ötürü tam yanmamasından kaynaklandığı gibi taşıtların yakıt deposundan da atmosfere karışmaktadır. Hidrokarbonlar ( HC ) genellikle kötü kokulu ve tahriş edicidirler. Parafin ve olefin türü HC’lar solunum yolu tahriş edici, aramotlar kanser yapıcı, aldehitler ise keskin kokusundan dolayı göz ve burun için rahatsız edici etkiye sahiptir.

Azot oksit ( NOX ): motor içindeki yüksek sıcaklıktan ötürü oluşur.  CO gibi kandaki hemoglobin ile birleşmektedir. Akciger dokusunda hasara ve felce neden olabilir. Atmosferdeki su ile birleşerek asit yağmuru oluşumunu tetikler.

Kükürt dioksit ( SO2 ):  renksiz ancak rahatsız edici kokuludur. Solunum yolları, akciğer ve karaciğer hastalıklarına neden olmaktadır. Ayrıca atmosferdeki su buharı ile birleşerek insan ve çevre için tehlikeli asit bileşenleri oluşturur.

İs, Parçacık; İs yanmamış karbon parçacıklarıdır ve özellikle dizel araçlarda oluşmaktadır. İs zararlı bileşenleri bünyesinde taşıyarak ve solunum sisteminde birikerek insan sağlığına zararlı olmaktadır.

Kurşun bileşenleri; Benzine, yakıtın oktan sayısını artırmak için eklenen tetraetil gibi katkı maddeleri atmosfere karışarak solunduğu zaman vücut ve beyin için zararlıdır.

Fosil yakıt kullanan araçların egzoz gazındaki bu kirleticilerin çevre ve insan üzerindeki etkilerini azaltmak için araçları üreticileri tarafından yakıt sistemi ve motor üzerinde yapılan iyileştirmelerle birlikte araçlarda üç yollu katalitik konvektör (dönüştürücü) kullanılmaktadır. Üç yollu denmesinin sebebi, katalitik dönüştürücünün hidrokarbon, azot oksit ve karbon monoksiti daha az zararlı hale getirecek sisteme sahip olmasından dolayıdır.

İDEAL EGZOZ EMİSYON DEĞERLERİ

KATALİZÖRLÜ KATALİZÖRSÜZ
CO2 %14-16 %14-16
O2 MİN %0.2-0.3 MİN %0.2-0.3
MAX % 2-3 MAX % 2-3
HC MAX 100 PPM MAX 200 PPM
CO2 MİN % 0.005 MİN % 0.5
MAX %0.5 MAX % 1.5
LAMBDA % 0.97-1.03 % 0.9-1.1

ARAÇTA HİDROKARBON ( HC ) ORANINI BOZAN ETKENLER

  • ATEŞLEME SİSTEMİ ARIZALI
  • BUJİLERDE ÇİĞ YAKIT BİRİKMESİ
  • BUJİ KABLOLARINDA PROBLEM
  • AVANS BOZUK
  • VAKUM KAÇAĞI
  • ZENGİN KARIŞIM
  • FAKİR KARIŞIM
  • EGZOZT SUBABINDA KAÇAK YADA VALF SIKI
  • YAKITIN İYİ ATOMİZE OLMAMASI
  • PVC (KARTER HAVALANDIRMA) SİSTEMİ ARIZALI
  • MOTOR AŞINMIŞ

ARAÇTA KARBON MONOKSİT ( CO ) ORANINI BOZAN ETKENLER

  • ZENGİN KARIŞIM
  • DÜŞÜK ROLANTİ DEVRİ
  • TIKALI HAVA FİLTRESİ
  • PVC (KARTEL HAVALANDIRMA) VALFİ ARIZLI
  • AYARI BOZUK KARBİRATÖR
  • KOMPRESYON DÜŞÜK
  • YAKIT İLE HAVANIN İYİ KARIŞMAMASI
  • AVANS BOZUK
  • MOTORDA AŞINMA

ARAÇTA KARBON MONOKSİT ( CO2 ) ORANINI BOZAN ETKENLER

  • HAVA/YAKIT ORANI
  • YAKITIN ATOMİZE OLMASI
  • MOTORUN DURUMU
  • AVANS

Motorun yanma verimi açısından karbonmonoksit ( CO2 ) önemli bir göstergedir. Egzoz gazındaki CO2 miktarı arttıkça (limitler dahilinde) motorun çalışma verimi artmaktadır.

ARAÇTA OKSİJEN ( O2 ) YÜKSEK İSE

  • VAKUM KAÇAĞI
  • EGZOZTA KAÇAK
  • LAMDA

İdeal lambda oranı ‘1’ dir.

  • Lambda ‘1’ den büyük ise karışım fakirdir.
  • Lambda ‘1’ den küçük ise karışım zengindir.

Lambdanın ‘1’ olması, 1KG yakıtın en ideal şekilde yakılması için gereken hava miktarının 14.7 KG olmasıdır.

HAVA / YAKIT ORANI

İdeal bir yanmanın elde edilebilmesi için, 1KG’lık yakıtı 14.7 KG’lık hava ile yakmak gerekmektedir. Karışım zenginleşirse oran 14.7’den daha az, karışım fakirleşirse oran 14,7 den daha çok demektir.